Kháng thể kháng tinh trùng trong miễn dịch sinh sản ở nam giới

Kháng thể kháng tinh trùng là một trong những nguyên nhân khiến các cặp vợ chồng bị vô sinh hiếm muộn. Khi có kháng thể kháng tinh trùng trong cơ thể, việc thụ thai tự nhiên rất khó xảy ra vì kháng thể sẽ ngăn chặn các tinh trùng tự động liên kết với trứng, do đó ngăn ngừa sự thụ tinh đang diễn ra.

Khái niệm miễn dịch

Miễn dịch là khả năng nhận ra và loại bỏ các “vật lạ” của cơ thể. Đáp ứng miễn dịch ở cơ thể người có thể chia làm 2 loại miễn dịch không đặc hiệu và miễn dịch đặc hiệu.

Miễn dịch không đặc hiệu: Là khả năng tự bảo vệ sẵn có từ lúc sinh ra, mang tính di truyền, vì miễn dịch không đặc hiệu nên không đòi hỏi phải tiếp xúc trước của cơ thể với “vật lạ”.

khang-the-khang-tinh-trung-trong-mien-dich-sinh-san-o-nam-gioi-1

Miễn dịch đặc hiệu: Xuất hiện khi cơ thể đã tiếp xúc với kháng nguyên và có phản ứng sinh ra kháng thể đặc hiệu chống lại chúng. Ở loại miễn dịch này có 2 đặc điểm cơ bản là khả năng nhận dạng và trí nhớ đặc hiệu về kháng nguyên. Kháng thể kháng tinh trùng  chính là loại kháng thể đặc hiệu tinh trùng, nó thuộc loại miễn dịch đặc hiệu.

Kháng thể kháng tinh trùng và sự hình thành

Bình thường tinh trùng trưởng thành chỉ xuất hiện ở nam giới và là kháng nguyên đối với cơ thể. Trong tinh hoàn có hàng rào máu – tinh hoàn và phức hợp liên kết, bản chất của nó là sự liên kết bền vững của các tế bào cơ và kiểu liên kết cầu tế bào giữa các tế bào steroid. Hàng rào này ngăn cản không cho tinh trùng và các sản phẩm thoái hóa của tinh trùng vào cơ thể, tách biệt môi trường ống dẫn tinh và máu, chúng sẽ biệt lập tiền tinh trùng và tinh trùng trưởng thành phía ngoài hàng rào. Do đó, tinh trùng trưởng thành sẽ hoàn toàn cách biệt với hệ thống miễn dịch.

khang-the-khang-tinh-trung-trong-mien-dich-sinh-san-o-nam-gioi-2

Vì nguyên nhân nào đó gây thương tổn hàng rào máu – tinh hoàn, làm tinh trùng và các sản phẩm thoái hóa của nó xuất hiện trong máu từ đó khởi phát hệ thống miễn dịch sinh ra kháng thể kháng tinh trùng. Các nguyên nhân gây nên hình thành kháng thể kháng tinh trùng bao gồm: Thắt ống dẫn tinh, tắc ống dẫn tinh (bẩm sinh hay mắc phải), sinh thiết tinh hoàn, chấn thương tinh hoàn, nhiễm khuẩn đường sinh dục…

Vô sinh ở nam giới do kháng thể kháng tinh trùng

Tùy thuộc vào nơi các kháng thể được hình thành, tinh trùng có thể bị ảnh hưởng theo nhiều cách. Nếu kháng thể được tìm thấy trên đuôi, tinh trùng có xu hướng được cố định hoặc dính lại với nhau. Kháng thể trên đầu sẽ ngăn chặn tinh trùng tự động liên kết với trứng, do đó ngăn ngừa sự thụ tinh đang diễn ra. Một số trường hợp, chất nhầy cổ tử cung của người phụ nữ cũng có thể hình thành kháng thể để kháng tinh trùng của người chồng.

khang-the-khang-tinh-trung-trong-mien-dich-sinh-san-o-nam-gioi-3

Kháng thể kháng tinh trùng ảnh hưởng đến sinh sản bằng cách giảm khả năng di động hoặc tăng số lượng tinh trùng không hoạt động, tác động đến việc tinh trùng qua dịch nhầy cổ tử cung, làm biến đổi tiềm năng và phản ứng cực đầu, can thiệp vào phản ứng giữa tinh trùng và noãn. Ngoài ra, kháng thể kháng tinh trùng còn tác động đến sinh sản bằng cách bất động tinh trùng hoặc kết dính tinh trùng. Khi giao hợp, tinh trùng sẽ nằm trong âm đạo mà không hoặc ít di chuyển vào buồng tử cung đến vòi trứng cũng như khả năng xâm nhập của tinh trùng qua màng pellucid của trứng để trở thành hợp tử cũng không xảy ra.

Khi nồng độ kháng thể kháng tinh trùng trong huyết tương của nam giới có hiệu giá cao thì hiện tượng vô sinh nam càng rõ ràng. Tỷ lệ vô sinh nam giới có kháng thể kháng tinh trùng trùng vào khoảng 1- 6%.

Điều trị kháng thể kháng tinh trùng

Chỉ định điều trị kháng thể tinh trùng chỉ tiến hành ở bệnh nhân có mẫu tinh dịch mà trên 50% lượng tinh trùng bị ngưng kết vì kháng thể, khi kết quả thử nghiệm sau giao hợp có số lượng tinh trùng ngưng kết bình thường thấp. Điều trị vô sinh nam có kháng thể kháng tinh trùng bằng nhiều phương pháp như: Sử dụng chất ức chế miễn dịch, bơm tinh trùng vào buồng tử cung (IUI) , thụ tinh trong ống nghiệm (IVF)…

khang-the-khang-tinh-trung-trong-mien-dich-sinh-san-o-nam-gioi-4

+ Phương pháp ức chế miễn dịch: Dùng corticoid có thể làm giảm sản xuất kháng thể và sự kết dính giữa kháng thể – kháng nguyên. Hiện chưa có sự thống nhất về liều lượng, thời gian điều trị của phương pháp này. Do đó, điều trị ức chế miễn dịch ở vô sinh nam có kháng thể kháng tinh trùng phải có chỉ định của các bác sĩ chuyên khoa. Kết quả sau thụ thai sau điều trị vào khoảng 34%.

+ Kháng thể kháng tinh trùng trong miễn dịch sinh sản nam giới có thể xác định trực tiếp bằng cách đo được hiệu giá kháng thể kháng tinh trùng trong huyết thanh và huyết tương tinh dịch. Hiệu giá càng cao thì khả năng vô sinh nam càng lớn. Việc điều trị vô sinh nam do kháng thể kháng tinh trùng bằng các phương pháp IUI, IVF và ICSI đã mang lại kết quả cao cho các cặp vợ chồng vô sinh do tinh trùng mang kháng thể chống tinh trùng.